
تحولات اخیر در برنامه هستهای ایران و افزایش سطح غنیسازی اورانیوم تا سقف ۲۰ درصد، موج گستردهای از واکنشها را در پی داشت. در این میان بسیاری از منتقدان دولت اوباما در آمریکا میگویند سیاست تعامل با ایران شکست خورده و باید اقدامات جدیتری برای مهار برنامه هستهای این کشور صورت گیرد.
فرید زکریا، سردبیر نسخه بینالمللی هفتهنامه نیوزویک، سرمقالهای در واکنش به ایدههای جنگطلبانه نوشته و پیامدهای گوناگون آن را مورد بررسی قرار داده است.
وی در این مقاله بهعنوان نمونهای از ایدههای جنگطلبانه به سخنان هفته گذشته سارا پیلن اشاره کرده است. پیلن در گفتوگو با شبکه تلویزیونی فاکس نیوز گفت اگر باراک اوباما میخواهد در سمت ریاستجمهوری باقی بماند «باید بگوید که برای اعلام جنگ علیه ایران مصمم شده است.»
نخستین بار دنیل پایپس، یک نومحافظهکار (نئوکان) متخصص امور خاورمیانه این ادعا را مطرح کرده بود که «یک حمله نظامی میتواند بختهای سیاسی از دست رفته اوباما را احیا کند.»
تأثیر احتمالی اتمیشدن ایران بر سایر کشورهای منطقه
زکریا با بیان این من بر عکس کسانی که از حمله نظامی دفاع میکنند، هنوز متقاعد نشدهام که در صورت دستیابی ایران به تسلیحات هستهای، خود به خود عربستان سعودی، مصر و ترکیه هم تلاشهای خود را به کار میبندند تا هستهای شوند. می گوید: «وقتی کلاهکهای هستهای اسرائیل، مصر را وادار به پیگیری برنامه ساخت تسلیحات هستهای نکرده است - آن هم به رغم این که این کشور سه بار درگیر جنگ با اسرائیل شده و هر سه بار شکست خورده است - دستیابی ایران نیز ممکن نیست آنها را وادار به انجام این کار کند.»
راهحل پیشنهادی فرید زکریا برای دولت آمریکا این است که به جای حمله نظامی «از آخرین گزارش آژانس برای اجرای مجدد یک استراتژی محدودسازی قدرتمند بر ضد ایران بهره گیرد.»
به ادعای وی آمریکا میتواند کشورهای میانهروی عرب و اسرائیل را در یک اتحاد تاکتیکی در کنار هم قرار دهد و از کشورهای اروپایی بخواهد که دامنه اقدامات خود را گسترش دهند و نیز از چین و روسیه درخواست کند که با تحریمهای شدیدتر علیه ایران همراهی کنند.
جیمز بیکر، وزیر اسبق خارجه آمریکا پیشتر در برنامهای در سیانان پیشنهاد کرده بود که آمریکا برای ممانعت از پیشرفت برنامه هستهای ایران،چتر هستهای خود را تا اسرائیل، مصر و کشورهای حوزه خلیج فارس گسترش دهد.
هزینهها و پیامدهای حمله نظامی
فرید زکریا با اشاره به انتشار آخرین گزارش آژانس بینالمللی انرژی اتمی در هفته گذشته گفت: «این هشدارها در محاسباتی که نشان میدهد حمله نظامی هزینههای هنگفتی در پی خواهد داشت، تغییری ایجاد نمیکند. حمله نظامی به احتمال زیاد فقط میتواند برنامه هستهای ایران را چند سالی به تاخیر بیاندازد و گذشته از این، پیامدهای سیاسی هم خواهد داشت.»
نویسنده کتاب «جهان پساآمریکایی» معتقد است «حکومت ایران در صورت وقوع یک حمله نظامی میتواند حمایت مردم را جلب کند و حول پرچم این کشور اتحادی پدید آورد و مخالفان هم در چنین شرایطی مجبور به حمایت از دولتی خواهند شد که توسط کشوری خارجی مورد هجوم قرار گرفته است.»
وی در ادامه می گوید: «در صورت حمله نظامی به ایران بهای نفت افزایش برقآسایی خواهد داشت و طنز ماجرا اینجاست که بهای بالای نفت به تهران این امکان را میدهد که هزینه پروژههای مورد نظر خود را به راحتی تامین کند.»
حمله نظامی آمریکا به ایران، سومین تهاجم این کشور به یک کشور مسلمان در یک دهه گذشته خواهد بود و به اعتقاد زکریا «این خود مهر تاییدی است بر استدلال القاعده و سایر گروههای تروریستی که ایالات متحده درگیر «جنگ تمدنها» شده است.»
فرید زکریا در اینباره جنبش سبز میگوید: «واشنگتن باید از جنبش سبز که در نهایت بیشترین امیدها برای ایجاد هرنوع تغییری در گرایش بنیادی سیاست خارجی ایران به آن بسته شده، حمایت کند. هنوز مشخص نیست که این جنبش تا چه اندازه گسترده و مورد استقبال مردم است، اما استراتژی بلند مدت ما ایجاب میکند که از گروههایی که ایرانی آزاد و مدرن میخواهند حمایت کنیم.»